Kulturno-istorijsko blago

Spomen kosturnica

Verski objekti

Vrt Bogosava Živkovića

Institucije

Centar za kulturu

Biblioteka Dimitrije Tucović

Moderna galerija

Spomen obeležja

Knez Stanoje

Dimitrije Tucović

Uzun Mirko

Centar za kulturu

Najveći deo kulturnih programa odvija se pod okriljem Centra za kulturu, ustanove smeštene u velelepnoj zgradi, u neposrednoj blizini crkve Svetog Dimitrija. Centar za kulturu otvoren je 1977. godine.
Centar je angažovan na zaštiti, korišćenju i prikazivanju Spomen kosturnice kolubarske bitke, očuvanju i prikazivanju dela iz kolekcije Savremenici, smeštenih u Modernoj galeriji. Takođe organizuje prodajne izložbe u galeriji Simonida.
Dvorana sa 600 sedišta je idealan prostor za pozorišne predstave za decu i odrasle, muzičke i zabavne programe, tribine, predavanja, promocije . Najposećenije su bioskopske projekcije, repertoar je aktuelan i kvalitetan.

Biblioteka Dimitrije Tucović

Biblioteka Dimitrije Tucović je osnovana 1949. i najstarija je ustanova kulture u lazarevačkoj opštini. Od 1977. godine smeštena je u zgradi Centra za kulturu. Radi sa oko 6000 čitalaca kojima na raspolaganju stoji preko 90000 knjiga. Ima dva samostalna ogranka - u Velikim Crljenima i Rudovcima i tri ogranka u školama.
Rad sa čitaocima nije jedina aktivnost biblioteke. Biblioteka je razvila raznovrsnu i kvalitetnu izdavačku delatnost.Unjenim prostorima već godinama se odvijaju zanimljive promocije, izložbe, predavanja, tribine. Festival humora za decu čiji inicijator i organizator je biblioteka danas je manifestacija po kojoj je Lazarevac poznat i van granica zemlje. Iako su prve godine njegovog postojanja (osnovan je 1989.) bile obeležene opštim problemima u društvu festival je opstao i razvio se dokazavši neophodnost humora upravo u takvim uslovima.

Moderna galerija

Na prvom spratu nove robne kuće u samom centru Lazarevca nalazi se *Moderna galerija*, otvorena 2002. Otvaranjem galerije bogata zbirka slika, grafika i skulptura, poznata pod nazivom Savremenici, smeštena je u adekvatan prostor u kome je došla do punog izražaja.
Zbirka je vrlo reprezentativna za našu likovnu scenu od perioda između dva svetska rata do danas i u njoj su zastupljeni ekspresionisti, realisti i nadrealisti. Nastala od legata Lepe Perović, poklona gradu Lazarevcu, kolekcija je bogaćena naknadnim poklonima i otkupima od eminentnih umetnika tako da danas raspolaže sa preko 200 eksponata.
U zbirci se nalaze radovi Milana Konjovića, Zore Petrović, Mila Milunovića, Petra Lubarde, Nedeljka Gvozdenovića, Peđe Milosavljevića, Ljubice Sokić, Marka Čelebonovića, Miće Popovića, između ostalih. Osim stalne postavke galerija je i prostor za tekuće izložbe vrhunskih domaćih i stranih umetnika. Ovde se održavaju koncerti i tribine kao i filmske projekcije.

Vrt Bogosava Živkovića

Ako idući iz Beograda prema Lazarevcu, skrenete iz centra Stepojevca levo, ubrzo ćete stići do pitomog i blago zatalasanog sela Leskovca. Ono je široj javnosti postalo poznato kada ga je posetio američki predsednik Džimi Karter. Ljubazni domaćini su želeli da gostu pokažu umetnika, koji se samostalno izgradio dajući svemu prepoznatljiv pečat i svojim vizijama izdvojio iz velikog broja sličnih. U umetnikovom dvorištu su izložena dela u kamenu i drvetu. Oslikani zidovi, vrata, bunari, vajati, drveće, stubovi, govore o umetnikovom neumornom duhu koji u svemu oko sebe vidi predmete kojima udahnjuje dušu. Rodonačelnik je tzv Leskovačke škole naive, čiji se sledbenici mogu pohvaliti velikim ugledom u umetničkim krugovima.
Posebnu ambijentalnu celinu ovog vrta, čini kameni kompleks u samom centru Lazarevca, koji je spontano dobio ime *Kamengrad*. Autori ovog originalnog projekta su naivni vajar Bogosav Živković i arhitekta Dragana Vukmirović. U njega se ulazi kroz četiri kapije . Nizak zatalasan zid opasuje ovu celinu u čijem centru je pozornica za manje pozorišne predstave, monodrame, koncerte, književne večeri. Osim prepoznatljivih Živkovićevih reljefa najupečatljivije su trpeze, njih šest i ostali elementi etno nasleđa- mlinski kamenovi, žrvanj, ognjište, kamene klupe. Maštovit spoj kamena svih oblika i dimenzija i negovanog zelenila čini Kamengrad omiljenim mestom za igru najmlađe populacije i nezamenljivim mestom za održavanje kulturnih i folklornih manifestacija.

Verski objekti

Na teritoriji opštine postoje postoji veliki broj hramova:

U panorami Lazarevca lepotom i skladom linija ističe se crkva Svetog velikomučenika Dimitrija, podignuta na uzvišenju iznad samog gradskog centra. Ova crkva ja jedinstvena građevina i van granica naše zemlje. Unjenoj kripti pohranjene su kosti nastradalih u Kolubarskoj bici, jednoj od najznačajnijih u Prvom svetskom ratu. Pored kostiju srpskih ovde su i kosti neprijateljskih - austrougarskih vojnika (oko 30000). U crkvi su osim prikaza bitke sa rasporedima vojski i nazivima jedinica koje su učestvovale i fotografije iz tog perioda, potresno svedočanstvo o stradanju naroda i njegove vojske. Crkva je građena od 1938. kao kopija crkve u Oplencu, završena 1949. i obnavljana u više navrata.
Radovi na oslikavanju unutrašnjosti su u toku.
Crkva je bogato osvetljena pa se osim sa Ibarske magistrale noću vidi i iz aviona.
Krsna slava grada Lazarevca je silazak sv. Duha na apostole- Pedesetnica (prve Trojice) koja se obeležava službom u hramu, lomljenjem slavskog kolača i litijom gradskim ulicama.

Crkve brvnare - Nastanak ovih crkava vezuje se za dugo ropstvo srpskog naroda pod turskim osvajačem koji nije odobravao bogosluženja. Narod je onda na zabačenim mestima gradio crkve koje su po svemu ličile na kuće, a mogle su i da se premeštaju u slučaju potrebe. Crkve brvnare postoje u Vreocima, Baroševcu i Brajkovcu.

Brajkovačka crkva je u živopisnom okruženju starih stabala, još uvek nevidljiva oku neupućenog prolaznika. Sa severne strane crkve nalazi se kamena ploča sa natpisom: *zde počivaet rab božij jerej Ranko Dmitrović, 1820.*. To je grob popa Ranka iz Rudovaca, jednog od istaknutih organizatora Drugog srpskog ustanka i odvažnog učesnika okršaja sa Turcima.

Manastir Bogovađa - Selo Bogovađa nalazi se 14 kilometra jugozapadno od Lazarevca.U Bogovađi je istoimeni manastir, osnovan 1545. On je tokom svoje istorije bio važan centar društvenog života naroda ovog kraja. Još u 16. i 17. veku imao je školu. Manastir je bio spaljen 1789. Narodni prvak, sveštenik,slikar i drvorezbar Hadži-Ruvim je sa učenikom Hadži-Đerom podigao novu crkvu i konake (1791.-1794.) i verovatno izradio ikonostas. Hadži Ruvim je bio arhimandrit manastira od 1796. i u to vreme manastir je postao važno središte otpora protiv turske vlasti. 1805. Bogovađa je bila središte Praviteljstvujuščeg sovjeta i u okviru manastirskog kompleksa sačuvan je stari konak u kome je sovjet zasedao.
Manastir je ponovo spaljen 1813. Na temeljima crkve 1852. podignuta je današnja, dok su konaci građeni 1858. i 1884.godine. Novi ikonostas slikan je 1858.

Vrače brdo u selu Ćelije, iznad Ibarske magistrale, je uzvišenje koje dominira delom terena prema Kolubari i Lajkovcu. Ono je svoju slavu steklo u Kolubarskoj bici - najvećoj u Prvom svetskom ratu. U bici je 1914. poginuo prvak Socijaldemokratske stranke, Dimitrije Tucović. Na tom mestu je podignuto spomen obeležje (kameni obelisk sa opsegom). Okolina spomenika je omiljeno izletište Lazarevčana zbog prelepog pogleda prema kolubarskoj dolini.
U narodu postoji verovanje da su ovde deo života proveli, u manastiru podno brda, Sveti vrači Kuzman i Damjan i da brdo po njima nosi ime. Taj manastir je sagrađen u 14. veku i od njega postoje samo temelji.
Danas je na tim temeljima crkva - spomen kosturnica poginulima u Kolubarskoj bici, koja je završena 1924. godine. Jedan od zadužbinara je bio kralj Aleksandar I Karađorđević. To je bio razlog da je postojanje ove crkve decenijama prećutkivano te da je i danas malo poznata. Kosti iz njene kripte su prenešene u kosturnicu u Lazarevcu, tako da je samo manji deo ostao, i on je dostupan posetiocima. Crkva je posvećena Svetom velikomučeniku Georgiju. Za posetu crkvi treba se javiti svešteniku iz sela Petke.

Spomen kosturnica Kolubarske bitke

U panorami Lazarevca lepotom i skladom linija ističe se crkva Svetog Dimitrija, podignuta na uzvišenju iznad samog gradskog centra. Ova crkva ja jedinstvena građevina i van granica naše zemlje. U njenoj kripti pohranjene su kosti nastradalih u Kolubarskoj bici, jednoj od najznačajnijih u Prvom svetskom ratu. Pored kostiju srpskih ovde su i kosti neprijateljskih - austrougarskih vojnika (oko 30000). U crkvi su osim prikaza bitke sa rasporedima vojski i nazivima jedinica koje su učestvovale i fotografije iz tog perioda, potresno svedočanstvo o stradanju naroda i njegove vojske. Crkva je građena od 1938. kao kopija crkve u Oplencu, završena 1949. i obnavljana u više navrata.
Radovi na oslikavanju unutrašnjosti su u toku.

"Spomen obeležje

Knezu Stanoju"

... Dok pogubim i Jovana kneza iz Landova, sela malenoga, on je paša, a ja sam subaša.
I Stanoja kneza iz Zeoka, on je paša, a ja sam subaša ... "
(odlomak iz epske narodne pesme "Početak bune protiv dahija")

Spomen obeležje na mestu pogibije kneza Stanoja, jednog od značajnijih Srba u predustaničkoj Srbiji. Ubijen je u januaru 1804. godine na kućnom pragu.

Spomen obeležje Dimitriju Tucoviću

Vrače brdo u selu Ćelije, iznad Ibarske magistrale, je uzvišenje koje dominira delom terena prema Kolubari i Lajkovcu. Ono je svoju slavu steklo u Kolubarskoj bici - najvećoj u Prvom svetskom ratu. U bici je 1914. poginuo prvak Socijaldemokratske stranke, Dimitrije Tucović. Na tom mestu je podignuto spomen obeležje (kameni obelisk sa opsegom). Okolina spomenika je omiljeno izletište Lazarevčana zbog prelepog pogleda prema kolubarskoj dolini.

Spomen obeležje Uzun Mirku

Jedan od junaka Prvog srpskog ustanka je i Mirko Apostolović iz sela Smrdljikovca, današnjeg Brajkovca. Bivši terzijski šegrt, nazvan « uzun» zbog svoje visine, poštovan je i od Srba i Turaka zbog hrabrosti i poštenja. Za života, u starosti, dobio penziju od države