Spomen kosturnica Kolubarske bitke

U panorami Lazarevca lepotom i skladom linija ističe se crkva Svetog Dimitrija, podignuta na uzvišenju iznad samog gradskog centra. Ova crkva ja jedinstvena građevina i van granica naše zemlje. U njenoj kripti pohranjene su kosti nastradalih u Kolubarskoj bici, jednoj od najznačajnijih u Prvom svetskom ratu. Pored kostiju srpskih ovde su i kosti neprijateljskih - austrougarskih vojnika (oko 30000). U crkvi su osim prikaza bitke sa rasporedima vojski i nazivima jedinica koje su učestvovale i fotografije iz tog perioda, potresno svedočanstvo o stradanju naroda i njegove vojske. Crkva je građena od 1938. kao kopija crkve u Oplencu, završena 1949. i obnavljana u više navrata.

 

 

 

 

 

Spomen obeležje Knezu Stanoju

... Dok pogubim i Jovana kneza iz Landova, sela malenoga, on je paša, a ja sam subaša.

I Stanoja kneza iz Zeoka, on je paša, a ja sam subaša ... "

 (odlomak iz epske narodne pesme "Početak bune protiv dahija")

 

Spomen obeležje na mestu pogibije kneza Stanoja, jednog od značajnijih Srba u predustaničkoj Srbiji. Ubijen je u januaru 1804. godine na kućnom pragu.

 

Spomen obeležje Dimitriju Tucoviću

Vrače brdo u selu Ćelije, iznad Ibarske magistrale, je uzvišenje koje dominira delom terena prema Kolubari i Lajkovcu. Ono je svoju slavu steklo u Kolubarskoj bici - najvećoj u Prvom svetskom ratu. U bici je 1914. poginuo prvak Socijaldemokratske stranke, Dimitrije Tucović. Na tom mestu je podignuto spomen obeležje (kameni obelisk sa opsegom). Okolina spomenika je omiljeno izletište Lazarevčana zbog prelepog pogleda prema kolubarskoj dolini.

 

Spomen obeležje Uzun Mirku

 

Jedan od junaka Prvog srpskog ustanka je i Mirko Apostolović iz sela Smrdljikovca, današnjeg Brajkovca. Bivši terzijski šegrt, nazvan « uzun» zbog svoje visine, poštovan je i od Srba i Turaka zbog hrabrosti i poštenja. Za života, u starosti, dobio penziju od države.